درباره‌ی فردگرایی دینی

۲۴ شهریور ۱۳۸۹

اخیرا یکی از اساتید باسابقه‌ی حقوق و جامعه‌شناسی در ایران به شهر بیگ‌بن آمده بود و اتفاق دیداری دست داد. یکی از موضوعاتی که این استاد روی آن کار می‌کند، سنجش دین‌داری جوانان است. او و چند تن از همکارانش طرح...


 

احمد قابل در باب خرافه متن کامل مصاحبه

۲۲ مرداد ۱۳۸۹

سال‌ها قبل به سفارش مجله‌ی دانشجویی سروش خرد که در دانشکده‌ی الاهیات دانشگاه فردوسی مشهد منتشر می‌شد، مصاحبه‌ای با جناب احمد قابل، اسلام‌شناس، فقیه و منتقد سیاسی انجام دادم. امروز دوستی دوباره لینک آن...


 

ریشه‌های یهودی روزه‌‌

۲۱ مرداد ۱۳۸۹

آن‌چه در پی می‌آید، ترجمه‌ی بخشی از مدخل "رمضان" از دایرة المعارف اسلام، ویراست دوم است. این مدخل را م. پلسنر (M. Plessner) نگاشته است (۱). در بخشی از این مدخل، نویسنده بر اساس قرائنی که مبتنی بر شباهت‌های روزه‌ی...


 

تردستی الاهیاتی

۱۸ مرداد ۱۳۸۹

۱- همیشه با خودم فکر می‌کرده‌ام که در الاهیات رایجی که میراث برده‌ایم، یک تردستی رخ داده است، درست شبیه تردستی‌های رایج که در آن وسیله‌ای را غیب می‌کنند در حالی که آن چه که غیب شده است، دقیقاً آن‌ چیزی...


 

ابوریحان یا میرزا مهدی؟

۱۸ مرداد ۱۳۸۹

به نظرم باید یک روزی تکلیف خودمان را با یکی از این دو جمله مشخص کنیم، زیرا این دو جمله از دو رویکرد غیر قابل جمع سخن می‌گویند: ۱- "من از پذیرفتن حقیقت، از هر منبع که بیابم، روی‌گردان نیستم" ابوریحان...


 

آرای قرآن‌شناختی ِ دو مسمومی

۵ مرداد ۱۳۸۹

 فخر الدین رازی (۱۱۴۹- ۱۲۰۹ میلادی/ ۵۴۳ – ۶۰۶ هجری قمری) در ری به دنیا آمد و در خوارزم در گذشت و نزدیک هرات بر روی کوه مزداخان دفن شد.   فخر رازی احتمالاً یکی از چهره‌های کم‌نظیر در تاریخ الاهیات اسلامی است. با...


 

مرگ مؤلف معنای متن: روایتی از احوال و آرای نصر حامد ابوزید

۳۱ تیر ۱۳۸۹

این نوشته نخست در تهران‌ریویو منتشر شد و اکنون در این‌جا بازنشر می‌گردد.   در گذشت نصر حامد ابوزید (۱۹۴۳-۲۰۱۰) و محمدحسین فضل‌الله (۱۹۳۵-۲۰۱۰) به فاصله‌ی سه روز از یکدیگر را می‌توان به معنی از دست دادن دو...


 

کنفرانس رهبران ادیان جهان در باکو

۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۹

کنفرانس رهبران ادیان جهان (the world summit of religious leaders) امسال به میزبانی جمهوری آذربایجان در باکو در روزهای ۲۶ و ۲۷ آوریل ۲۰۱۰ برگزار شد. حدود یک ماه و نیم قبل از این تاریخ دعوتنامه‌ای دریافت کردم و خواسته شده بود که ده دقیقه...


 

کفر و ایمان چه به هم نزدیک است

۱۷ اسفند ۱۳۸۸

آنچه می خوانید خلاصه ای است از مدخل "کفر و ایمان" (belief and unbelief) از دائرة المعارف قرآن، دانشگاه لایدن، نشر بریل، جلد اول، صص ۲۱۸-۲۶، نوشته کامیلا آدانگ (Camilla Adang) که به مناسبت بحثی که با جمعی از دوستان جانی در باب معنای...


 

سیالیت معنا و تفسیر متن مقدس

۶ بهمن ۱۳۸۸

برای مقاله‌ی میان‌ترم درس تصوفم نشسته‌ام و دارم ابن‌عربی می‌خوانم. در مدخل ابن عربی در دایرة‌ المعارف فلسفی استنفورد نوشته ویلیام چیتیک، برخوردم به عبارتی که به نظرم جالب آمد. به نظر شما این عبارت...


 

برخورد امام باقر با مخالفان

۳۰ دی ۱۳۸۸

دوست عزیزم جناب علی مرادی از شفیلد این مطلب را برای من ایمیل کرد. نامناسب ندیدم که دوستان هم از محتوای آن برخوردار شوند. مردی از اهل شام در مدینه ساکن بود که به خانه¬ی امام باقر علیه السلام بسیار می ¬آمد و به امام...


 

خدای سوم شخص غایب

۳ آذر ۱۳۸۸

درباره‌ی مارتین بوبر می‌خواندم، برخوردم به نقل قولی از او که به نظرم درخشان آمد. حیفم آمد خوانندگان این دفترچه‌ی مجازی را از حظ ِ خواندن و درنگ در آن محروم کنم:   یک بار از بوبر پرسیدند که آیا به خدا باور دارد. پس...


 

درباره‌ی ذات دوگانه‌ی اسلام

۲۷ آبان ۱۳۸۸

داشتم به مناسبتی، که همچنان دعا کنید آن مناسبت بشود، یکی دو کتاب در باره‌ی آیین یهودیت را ورق می‌زدم. ناگهان برخوردم به عباراتی که به نظرم به لحاظ تاریخی مهم آمد (البته اگر روایت تاریخی معتبری بوده باشد). بی هیچ...


 

مگس شفابخش، زمین ثابت و دموکراسی کفرآمیز

۱۵ آبان ۱۳۸۸

داشتم در اینترنت دنبال چیزی از "حسین مروة" روشنفکر لبنانی چپ که بر اثر فتوای مذهبی سال‌ها قبل در لبنان ترور شد و درگذشت، می‌گشتم که به یک مقاله‌ی کوتاه در سایت حوزه‌ی علمیه‌ی قم برخوردم. نگاهی انداختم و...


 

ساخت باور در “آی اِس اِم سی”

۱۶ مهر ۱۳۸۸

  به همت مؤسسه‌ی مطالعه‌ی تمدن‌های مسلمان  (ISMC) قرار است کنفرانس دو روزه‌ای با عنوان "ساخت‌ باور: چشم‌اندازهای تطبیقی" (Construction of Belief: Comparative Perspectives Conference) در نهم و دهم اکتبر  ۲۰۰۹(جمعه و شنبه ۱۷ و...


 

شیعیان و حکم انحصاری به نجاست ذاتی کفار

۲۳ مرداد ۱۳۸۸

چند شب پیش پاسی از شب گذشته داشتم کتاب "انتصار" سید مرتضی علم الهدی (۳۵۵- ۴۳۶ هجری) را مطالعه می‌کردم. سید مرتضی از عالمان برجسته در تشیع امامیه است. علامه‌ی حلی او را معلم شیعه‌ی امامیه خوانده است. این کتاب او...


 

تکمله‌ای بر “لا شکرَ علی الواجب

۲۴ تیر ۱۳۸۸

استدلال قبلی من را می‌شود به این شکل صورت‌بندی کرد: ۱-    جهان به ضرورت از خداوند صادر شده است (نظریه‌ی فیض) ۲-    اگر فعلی به ضرورت از کسی صادر شود، فاعل آن شایسته‌ی ستایش نیست ن: خداوند شایسته‌ی...


 

خرده عقلی و مشتی احادیث جعلی

۱۸ خرداد ۱۳۸۸

پاره‌ای از دوستان حوزوی خوش‌ذوق و دانشمند در کانادا دست به کار تاسیس فصلنامه‌ای چهار زبانه (فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسه) در مطالعات اسلامی زده اند که دو شماره از آن منتشر شده است. یکی از همین دوستان، لطفی کرد و...


 

ز فقه ِ سست ملول‌ام، بیار سنجش آن

۲۸ فروردین ۱۳۸۸

از زمانی که رساله‌های عملیه به زبان فارسی رایج شد، که خیلی هم نمی‌گذرد، رساله‌هایی که معمولاً بسیار هم شبیه به هم است، مسأله‌ی شماره‌ی یک اکثر قریب به اتفاق این رساله‌ها این است که تقلید در اصول دین حرام...


 

ماجراهای کتاب «فقه در اسلام» اثر یوزف شاخت

۱۰ اسفند ۱۳۸۷

  دوستانی از خوانندگان این دفترچه‌ی مجازی خبر دادند که بالاخره پس از یک سال کار روی ترجمه و نقد و بررسی و بعد از آن یک سال و نیم کش و قوس و انتظار برای آماده سازی و گرفتن مجوز! بالاخره ترجمه و نقد و بررسی کتاب درآمدی به...


 

چگونه قرآن را تفسیر کنیم؟ ابوالقاسم فنایی

۲ بهمن ۱۳۸۷

آن‌چه می‌خوانید مطلبی از دکتر فنایی است در ادامه‌ی نوشته‌های قبلی او در نقد موضع اکبر گنجی. متاسفانه دوباره رادیو زمانه صریحا از انتشار این متن خودداری کرده است. خوب ظاهرا اشکال از ماست که هنوز فکر می‌کنیم...


 

ادای دینی به علی طهماسبی عزیز

۹ دی ۱۳۸۷

یک نکته مربوط به تفسیری که از حادثه‌ی قربان کردن ابراهیم در این پست کردم باقی ماند که اگر نگویم کفران مخلوقی است که مصداق کفران خالق است، و آن هم دینی است که بزرگواری بر دوش صاحب این قلم دارد در این نوع نگریستن به نمادها...


 

نکته‌ی قربانیّه

۲۹ آذر ۱۳۸۷

داستان، مشهور است: ابراهیم خوابی می‌بیند که از آن تعبیر به رؤیای صادقه می‌شود و مطابق آن خداوند از او می‌خواهد که سر فرزند خود اسماعیل (مطابق فرهنگ اسلامی) یا اسحاق (مطابق فرهنگ یهودی-مسیحی) را ببرد نه هیچ توضیحی...


 

رو فقه را چون سالکان هفت آب شوی از کینه‌ها

۲۸ آبان ۱۳۸۷

در روزنامه اطلاعات بین الملل برخوردم به فتوایی از آیت الله وحید خراسانی که در نظرم جالب آمد. عین فتوا را ببینید: آیت‌الله وحید خراسانی، از مراجع تقلید، در پاسخ به استفتایی درباره شیوه تعامل شیعیان با اهل سنت،...


 

زمانه به کدام مردمان دهد زمام امور؟

۲۵ آبان ۱۳۸۷

سردبیر جدید زمانه رسما از نشر نقد دکتر فنایی بر نوشته‌های اخیر گنجی در رادیو زمانه در وبسایت زمانه خودداری کرد. با این استدلال که به مباحث دینی در زمانه به قدر کافی پرداخته می‌شود. مطلقا این استدلال را نمی‌فهمم. نه...


 

رونق مسلمانی از سکوت همچو منی

۱۹ آبان ۱۳۸۷

کسی که، دست کم از پشت حجاب نام، نمی‌شناسم‌اش ایمیلی فرستاده است برای صاحب این قلم و با ادبیاتی پرورده نکاتی را به من متذکر شده که از جمله‌ی آن نکات این است که چرا من در ایام میلاد امام رضا از فلان و بهمان...


 

سخنرانی دکتر سروش در کانون توحید لندن

۱۶ آبان ۱۳۸۷

محض اطلاع کسانی که در لندن و حومه (!) ساکن هستند، روز شنبه‌ی آینده ۸ نوامبر، دکتر سروش در کانون توحید لندن ساعت۱۴:۳۰ سخنرانی دارد. عنوان سخنرانی ایشان «تفاهم عقلانی و مدارای دینی» است. نزدیک‌ترین ایستگاه قطار،...


 

عبوس فقه به وجه صفا ننشیند

۱ آبان ۱۳۸۷

  مصحف گشوده بودم، آمد: «یهود بر این دعوی‌اند که نصارا از حق چیزی در دست ندارد و نصارا بر این دعوی اند که یهود را از حق چیزی در دست نیست در صورتیکه هر دو گروه در خواندن کتاب آسمانی یکسانند (یعنی هر دو طایفه اهل کتابند...


 

درباره‌ی «کتاب» در قرآن

۱۶ مهر ۱۳۸۷

چندی پیش حضرت داریوش در وبلاگ خود از نوع کاربرد واژه‌ی کتاب در قرآن استفاده‌ای کرده بود و روایتی از آن استفاده را در قالب پستی کوتاه در وبلاگ خود گذارده بود. استفاده‌ی او چنین بود که از کاربرد واژه کتاب در قرآن بر...


 

فقه نیمه متن‌محور در لباس جدید

۲۳ خرداد ۱۳۸۷

مصاحبه‌ی اخوی با جناب محقق داماد در مورد دو رویکرد عقل‌محور و متن‌محور در فقه اسلامی را بخوانید (خصوصا بخش دوم را که در ذیل، لینک می‌دهم بخوانید؛ توصیه‌ی اکید من این است که فایل صوتی را بشنوید که در مقایسه با متن پیاده...