در حرمت امر عرفی

۱۶ آذر ۱۳۸۵

سکولاریته به مثابه‌ی غیبت «امر قدسی» (the sacred) از حیطه/حیطه‌هایی و نه لزوما ضدیت با آن، نه تنها همیشه امر کافرکیشانه(atheistic)‌ای نیست که در موارد و حیطه‌هایی (اگر نگویم در اکثر موارد و حیطه‌ها) عین پاسداشت واقعیتِ آن مورد/حیطه است.
فرض کنید مهران مدیری در یکی از قسمت‌های طنز تلویزیونی‌اش به طمع گرفتن سکه‌ای که آقای قرائتی به کارگردان‌هایی که در سریال‌ها، نماز نشان می‌دهند اعطاء می‌فرمودند، یکی از بازیگران طنز را در حال خواندن نماز نشان دهد. نتیجه چه خواهد شد؟ بمب خنده‌ی تماشاگران سریال و سوژه‌ای برای طنزهایِ اس. ام. اسی، که یعنی سوراخ دعا اشتباه گرفته شده است.
اکنون به این نمونه‌ی غیر فرضی توجه کنید:
(عینا مطابق: روزنامه آینده نو، شنبه ۱۱ آذرماه  1385، ص ۱۴)
توصیه رییس جدید ستاد حوادث ناگهانی
برای رفع بلایای طبیعی دعا کنید
رئیس تازه ستاد حوادث ناگهانی در مراسم معرفی خود گفت: «برای رفع بلاهای طبیعی به‌خصوص زلزله باید فرهنگ دعا را در بین مردم رواج دهیم.»
[...] وی به وجود دعاها و مناجات مختلف مردم درباره بلاهای طبیعی از جمله زلزله اشاره کرد و گفت: «باید مسوولان و مردم دعا را فراموش نکنند و دائما دعا را برای رفع بلاهای طبیعی به‌ویژه زلزله رواج بدهند» [...] (پایان خبر)
خواستم این مطلب را دستمایه‌ی طنزی گزنده کنم، نهایتا دل‌ام نیامد نیش زهرآگین طنزم را در گوشت موضوعی هم‌چون دعا فرو برم، پس این‌گونه نوشتم‌اش.

۷ comments

  1. نگرانی شما ازاینکه لبه تیز طنز متوجه دعا نشود جالب است.مطلبی نوشته ام خوشحال خواهم شد نظری دارید مرقوم فرمایید
    یاسر: چشم می‌بینم با جناب مازاریان تلفنی ذکر خیر شما بود.

  2. بسم الله الرحمان الرحیم. سلام!
    پاراف کردن کامنت مردمان هم به دلیل «بهداشتی تر بودن» است؟
    متوجه نشدم منظور از این مقاله چیست. خُب مقام مذکور که راجع به دعا حرف زده، ولو سنتاً و عرفاً عالم دینی به حساب بیاید، ممکن است نظرش مانند نظر افراد عادی باشد. من مخالفتی با دعا ندارم: خدایا ما را نجات بده!
    قربانت.

  3. جناب میردامادی
    بنده سیستم حکومتی ای طراحی نکردم بلکه پیشنهاد کردم اگر دغدغه اسلامی شدن حکومت را نداریم که هیچ وگر نه باید طرحی برای حکومت پی ریزی نمود که واجد این سه خصوصیت باشد …..
    ما که کسی نیستیم تا سیستم حکومتی داشته باشیم در ضمن دگر اندیشان و دگر باشان ( به قول شما)و همه انسانها (به تعبیر بنده) حق فکر کردن را دارند. همچنین منظورتان را از اسلام سنتی نمی فهمم شاید عقیده اسلام شناسان سنتی و دگم را می گویید که خوب ،عقیده اسلام شناسان یله و بیقید را هم باید طبق تقسیم شما اسلام مدرن و به روز محسوب نمود
    ارادتمند: ملایی
    یاسر: جناب ملایی این که همه انسان‌ها حق فکر کردن دارند کافی نیست (صارت زحمه) بلکه مهم این است که حق ابراز عقیده داشته باشند.

  4. سلام
    ممنون سر زدید. فقط بگم این شعر فرق و… مال من نیست اسم شاعرشو یادم نبود ننوشتم. گفتم که یه وقت سرقت ادبی نشه اخه این روزا مد شده!

  5. یاسر جان .خوبی؟یک موجود جالبی ذیل مطلب(ربط نو و کهنه )و (بازار خرخری)در وبلاگ من شبه طنزی و نزاعی با اسم من وشما به راه انداخته.پاک نکردم .تا بخندی.اگر خواستی چیزی بنویس در باب کامنت گذاریهای تقلبی و طنز آمیز.شاد زی.
    یاسر: تو رو به خدا پاک کن همه اش را.

  6. محمد . ط

    خوندم جالب بود

  7. از سکولاریسم یعنی دوگانه امر قدسی از امر عرفی دست کم ۳ تفسیر در ایران وجود دارد.
    اول آنچه گفتید. یعنی رعایت شئونی که امر قدسی اقتضا می کند.
    دوم:عرفی کردن دین به معنای فربگی دین و تاثیر گذاری ارزشهای دینی در عرصه اجتماع و همین دنیا
    سوم: عرفی کردن دین به معنای تقدس زدایی از دین و اساسا تحویل و تقلیل دین و امر مقدس به امر عرفی .
    شما غیراز معنای اول معنای دیگری راهم دراین نوشته مد نظر دارید؟
    یاسر: در این متن تنها معنای اول مد نظر من بود.

Leave a Reply